Η Ανατολική εμπειρική γνώση της θεραπευτικής του Βελονισμού

Ο βελονισμός είναι ένα από τα αρχαιότερα και πιο ολοκληρωμένα θεραπευτικά συστήματα του πλανήτη μας. Από αρχαιοτάτων χρόνων αποτελούσε το σημαντικότερο μέρος της ιατρικής της Απω Ανατολής.

Ο Βελονισμός βασίζεται στη Κινέζικη φιλοσοφία σύμφωνα με την οποία όταν το σώμα είναι υγιές, η ενέργεια (qi) κυκλοφορεί ομαλά στο σώμα μέσα σε μια σειρά καναλιών, γνωστών ως ‘μεσημβρινών’. Οι μεσημβρινοί μεταφέροντας ενέργεια, διατρέχουν όλη την επιφάνεια του σώματος και, στην πορεία τους αναπτύσσουν 361 θύρες ενέργειας που ονομάζονται σημεία βελονισμού. Η τοποθέτηση βελόνας στα σημεία βελονισμού επιτρέπει στο γιατρό να διαχειριστεί την ενέργεια που κυκλοφορεί στους μεσημβρινούς επαναφέροντας την ψυχική ή και σωματική ισορροπία του οργανισμού. Όταν υπάρξει ένα μπλοκάρισμα στη ροή της ενέργειας, λόγω μιας αρρώστιας, ενός σωματικού ή συναισθηματικού τραύματος, η υγεία κλονίζεται. Η εισαγωγή βελόνων σε συγκεκριμένα σημεία βελονισμού, πιστεύεται ότι βοηθά στο ξεμπλοκάρισμα και συνεπώς στην αποκατάσταση της φυσικής ροής της ενέργειας σε όλο το σώμα, με αποτέλεσμα να διεγείρεται η διαδικασία αυτο-ίασης του σώματος.

Η Δυτική προσέγγιση – θεραπευτικές ενδείξεις του Βελονισμού

Ο βελονισμός αντιμετωπίσθηκε αρχικά με δυσπιστία και τάση απόρριψης από τους ιατρούς και τις ιατρικές κοινότητες της Δύσης. Οι κυριότερες αιτίες ήταν:

    • αντίσταση αποδοχής των θεωρητικών βάσεων της παραδοσιακής Κινέζικης ιατρικής και του βελονισμού καθώς τα συστήματα αυτά στηρίζονται σε ένα φιλοσοφικό οικοδόμημα διαφορετικό από αυτό στο οποίο στηρίζεται η Δυτική ορθολογιστική ιατρική σκέψη.
    • οι διαθέσιμες βιβλιογραφικές πηγές για τον βελονισμό (στην πλειοψηφία στη κινέζικη γλώσσα και σχεδιασμένες από μη ιατρούς) στερούνταν αξιοπιστίας λόγω αμφισβητούμενης μεθοδολογίας, ελλειπούς σχεδιασμού, προβλημάτων στην ταξινόμηση των νόσων, ασαφών διαγνώσεων και έλλειψης ομάδας ελέγχου. Υπήρξε έτσι αυστηρή κριτική εκ μέρους των επιστημονικών εταιρειών, πλήρης έλλειψη σοβαρών βιβλιογραφικών στοιχείων τεκμηρίωσης της δράσης του βελονισμού και ανάγκη σχεδίασης νέων εργασιών με αυστηρά μεθοδολογικά κριτήρια. Τα αντικρουόμενα πολλές φορές αποτελέσματα των μελετών, που αφορούσαν κυρίως στη μεσο-μακροπρόθεσμη δράση του βελονισμού σε χρόνιες παθήσεις, δυσκόλευαν ακόμη περισσότερο τους μελετητές. Επισημαίνουμε όμως ότι η αναλγητική δράση του βελονισμού στον οξύ διεγχειρητικό η μετεγχειρητικό πόνο αποδείχθηκε πολύ γρήγορα.
    • η βραδεία διαδικασία εκτέλεσης νέων πολυκεντρικών μελετών και ερευνητικών εργασιών (χρειάσθηκαν 25 χρόνια για να κατατεθεί μια ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη νευρωνική θεωρία δράσης του βελονισμού), έδωσε την ευκαιρία σε πολλούς επιτήδειους να παρεισφρήσουν στο χώρο, γεγονός που συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός υπεραισιόδοξου κλίματος για τις θεραπευτικές δυνατότητες του βελονισμού και τη μεγέθυνση της αρχικής δυσπιστίας.

Σχεδόν κανείς από τους ανωτέρω λόγους δεν ισχύει σήμερα και η ιατρική κοινότητα παγκοσμίως αντιμετωπίζει με τελείως διαφορετικό τρόπο το όλο θέμα. Η επιστημονική θεώρηση του βελονισμού επιτρέπει στους ιατρούς να τον εφαρμόσουν βασισμένοι σε σύγχρονες τεχνικές (Neuraltherapies, dryneedling, Percutaneouselectricalstimulation, Triggerpointtherapy, Tens κλπ). Ο όγκος των εργασιών που εκπονούνται με αυστηρά επιστημονικά και μεθοδολογικά κριτήρια, καθημερινά μεγαλώνει, με αποτέλεσμα την πληρέστερη στατιστική καταγραφή της αποτελεσματικότητας του βελονισμού για κάθε κατηγορία νοσημάτων χωριστά.

Η πρόοδος της φυσιολογίας η ανάπτυξη νέων τεχνικών απεικόνισης, η περιγραφή ενδογενών ρυθμιστικών μηχανισμών αλλά κυρίως η ραγδαία ανάπτυξη της νευροφυσιολογίας στη δεκαετία του ΄90 (η οποία χαρακτηρίστηκε ως η δεκαετία του εγκεφάλου) μας επέτρεψε να διευκρινήσουμε και να κατανοήσουμε μέρος των θεραπευτικών μηχανισμών τους οποίους ενεργοποιεί ο βελονισμός και μέσω των οποίων επιτυγχάνεται η θεραπεία. Περιγράφηκαν τμηματικά αντανακλαστικά τόξα καί κεντρικά (εγκεφαλικά) νευρωνικά κυκλώματα μέσω των οποίων η περιφερική αισθητική διέγερση μεταφράζεται σε θεραπευτική δράση. Ενεργοποίηση του Νωτιαίου Μυελού:

Ο βελονισμός ενεργοποιεί τα νεύρα στο σπονδυλικό σωλήνα ελευθερώνοντας νευροδιαβιβαστές ελάττωσης του πόνου. Αυτό έχει ονομαστεί "η θεωρία της πύλης του πόνου". (Σημ. μεταφραστού: Ο ερευνητής που ανακάλυψε τη θεωρία αυτή "the gate theory" τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής).

Κατανοήθηκε η δυνατότητα του βελονισμού να τροποποιεί τις συγκεντρώσεις νευροδιαβιβαστικών ουσιών στο αίμα και στο ΕΝΥ με τη συμμετοχή ανιόντων και κατιόντων συστημάτων ελέγχου μέσω πυρήνων της PAG, του θαλάμου, του υποθαλάμου και της υπόφυσης. Διαπιστώθηκε επίσης ότι ένα άρτιο περιφερικό νευρικό σύστημα αποτελεί την ικανή και αναγκαία συνθήκη για την επίτευξη θεραπευτικού αποτελέσματος. Τέλος, σειρά κλινικών μελετών σχεδιασμένων με αυστηρά μεθοδολογικά κριτήρια έδειξαν τα όρια της μεθόδου. Στις εργασίες αυτές στηρίχθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καί το NIH (NationalInstitutesofHealth) της Αμερικής δημοσιεύοντας κατάλογο ενδείξεων Ιατρικού Βελονισμού τον οποίο υιοθέτησε η IASP (InternationalAssociationfortheStudyofPain).

Σήμερα, το 64% (οι 75 από τις 117 σχολές) των Αμερικανικών Πανεπιστημίων Ιατρικής περιλαμβάνουν το βελονισμό στο πρόγραμμα εκπαίδευσης των φοιτητών ιατρικής. Η Αμερικάνικη Ένωση Ιατρικής Πόνου περιλαμβάνει τον βελονισμό στην εξεταστέα ύλη για την απόκτηση διπλώματος αλγολογίας. Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας της Αμερικής προωθούν και επιχορηγούν την έρευνα στο βελονισμό. Η IASP (InternationalAssociationforthestudyofPain) αναγνωρίζει τη σημαντική αναλγητική δράση του βελονισμού (δημοσιεύονται συχνά άρθρα στο διεθνούς κύρους περιοδικό Pain ) και τα περισσότερα ιατρεία πόνου της Ελλάδας και του εξωτερικού χρησιμοποιούν το βελονισμό και τον ηλεκτροβελονισμό για την αντιμετώπιση του οξέος και χρόνιου πόνου.

Κατάλογος Ενδείξεων Βελονισμού από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Λειτουργικές παθήσεις

        • Αλλεργικό βρογχικό άσθμα
        • Παιδικό άσθμα
        • Αλλεργική ρινίτιδα, ιγμορίτιδα
        • Έλκος στομάχου και 12/δακτύλου
        • Σπαστική κολίτιδα, δυσκοιλιότητα
        • Κλιμακτηριακές διαταραχές
        •   

Μυοσκελετικά επώδυνα σύνδρομα

        • Αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο
        • Οσφυαλγία-Ισχιαλγία
        • Αυχεναλγίες – Θωρακαλγίες
        • Αρθρίτιδες και περιαρθρίτιδες γόνατος, ώμου, ποδοκνημικής, ισχίου, αγκώνος, άκρας χειρός, άκρου ποδός
        • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
        • Μυϊκά άλγη (διάχυτα ή εντοπισμένα)

Παθήσεις Νευρικού συστήματος

        • Ημικρανία- Κεφαλαλγίες (πρωτοπαθείς)
        • Νευραλγία τριδύμου
        • Πάρεση προσωπικού νεύρου
        • Ίλιγγοι, εμβοές

Ψυχικές διαταραχές ψυχοσωματικές διαταραχές

        • Χρόνια κόπωση, ινομυαλγία
        • Αγχώδης νεύρωση, φοβίες
        • Νευροφυτικές διαταραχές
        • Διαταραχές μνήμης, συγκέντρωσης, προσαρμογής, ύπνου και συμπεριφοράς
        • Διαταραχές Libido

Δερματικές παθήσεις

        • Ψωρίαση
        • Αλλεργικά εκζέματα, εξανθήματα
        • Ακμή

Στα πιο πάνω νοσήματα (ή συμπτώματα νόσων) ο Βελονισμός εφαρμόζεται μόνος ή σε συνδυασμό με φαρμακοθεραπεία, πάντα κατά την κρίση του ιατρού που αναλαμβάνει και την ευθύνη όλης της αγωγής. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι οι μη δυτικές εφαρμογές υγείας (όπως ο βελονισμός) εξυπηρετούν επίσης βοηθητικά (επικουρικά ή συμπληρωματικά) βιοφαρμακευτικές, χειρουργικές ή/και ψυχοθεραπευτικές θεραπείες της επίσημης δυτικής ιατρικής.

Η Ελληνική Πολιτεία με αποφάσεις του Υπουργείου Υγείας – Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων “…δέχεται τον Βελονισμό ως μία μέθοδο θεραπείας η οποία εφαρμόζεται μόνο από ιατρούς…” (Αρ. Πρωτ. Υ7/οικ./4270/25-6-96), και συμπληρώνει ότι “…η εφαρμογή του Βελονισμού πρέπει να γίνεται αποκλειστικά από ιατρούς που διαθέτουν εμπειρία και έχουν εκπαιδευθεί στην Βελονοθεραπεία…” (574/Α4/1191/21-2-1980).

Η πρακτική εφαρμογή του βελονισμού

Τοποθετούνται ειδικές βελόνες σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος, ανάλογα με το νόσημα. Οι βελόνες που χρησιμοποιούνται διαφέρουν σε μήκος και πάχος (επιλέγονται ανάλογα με τη σωματική διάπλαση του αρρώστου και την περιοχή της θεραπείας), ενώ το υλικό κατασκευής μπορεί να είναι χρυσός, ασήμι, πλατίνα ή ανοξείδωτο ατσάλι. Οι περισσότεροι χρησιμοποιούν βελόνες μιας χρήσεως από ανοξείδωτο ατσάλι.

Η βαρύτητα της αρρώστιας και η κατάσταση του ασθενή καθορίζουν τις παραμέτρους της όλης θεραπευτικής αγωγής, δηλ. τον αριθμό των επισκέψεων τον αριθμό, των βελονών που χρησιμοποιούνται σε κάθε θεραπεία, την τεχνική (απλός βελονισμός, ηλεκτροβελονισμός, moxa , laser), τον χρόνο παραμονής των βελονών στο σώμα, τη χρονική απόσταση ανάμεσα στις επισκέψεις – συνεδρίες. Γενικά, υπάρχει μια προοπτική 10 – 12 βελονισμών με ρυθμό 2 – 3 φορές την εβδομάδα. Συνήθως, από τον 5ο – 7ο βελονισμό εμφανίζονται οι πρώτες ενδείξεις προοδευτικής βελτίωσης του εκάστοτε προβλήματος ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου στις τελευταίες θεραπείες ή και μετά το πέρας της θεραπευτικής αγωγής, ο ασθενής εμφανίζει θεαματική ανάκαμψη. Το φαινόμενο αυτό, αποδίδεται στην αθροιστική δράση του βελονισμού. Στο βελονισμό, το πρωτόκολλο θεραπείας εξατομικεύεται. Κάθε άρρωστος έχει τα δικά του σημεία βελονισμού, ακριβώς όπως έχει τα δικά του ΄προσωπικά΄ συμπτώματα νόσου και τα οποία διαφέρουν από τα συμπτώματα άλλων ασθενών με την ίδια πάθηση. Ειδικοί ανιχνευτές σημείων βελονισμού και διαγνωστικά βοηθήματα όπως το αλγόμετρο (για την αντικειμενική μέτρηση του πόνου), βοηθούν τον γιατρό να εντοπίσει καλύτερα τα σημεία στα οποία θα τοποθετήσει τις βελόνες. Ο παρακλινικός (εργαστηριακός) έλεγχος, για την επιβεβαίωση της όποιας διάγνωσης, είναι απαραίτητος.

Για να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή διέγερση, σήμερα, σε όλα τα σύγχρονα ιατρεία βελονισμού, χρησιμοποιούνται συσκευές ηλεκτροβελονισμού. Ο ηλεκτροβελονισμός, αποτελεί πλέον, τμήμα της θεραπευτικής του βελονισμού που δίνει τη δυνατότητα να ερεθίσουμε ηλεκτρικά μερικά από τα σημεία βελονισμού– που συνδέονται με τη συσκευή ανά ζεύγη – πετυχαίνοντας συνεχή, έντονη και ελεγχόμενη διέγερση. Στην κλινική πράξη, οι ερευνητές συμφωνούν ως προς την αποτελεσματικότητα του ηλεκτροβελονισμού, γιατί αποδεικνύεται σημαντικό αναλγητικό μέσο τόσο στον οξύ όσο και στο χρόνιο πόνο. Οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι στην αντιμετώπιση του πόνου ο ηλεκτροβελονισμός είναι αποτελεσματικότερος από τον απλό (παραδοσιακό) βελονισμό.

Γενικά, ο ηλεκτροβελονισμός και ο βελονισμός είναι ασφαλείς θεραπευτικές πράξεις, αν εφαρμόζονται από ειδικά εκπαιδευμένους γιατρούς με γνώση και καλή τεχνική.

Share This Link